Özellikle mevsim geçişlerinde, kedinizi sevmek için elinizi sırtına attığınızda havada uçuşan o devasa tüy bulutunu görmek, kedi sahipliğinin en yorucu anlarından biridir. Siyah kıyafetlerinize yapışanlar, koltukların köşelerinde birikenler ve evin koridorunda rüzgarla yuvarlanan o meşhur tüy yumakları… Çoğumuz bu tüy fırtınasını dindirmek için petshopa veya internete koşup karşımıza çıkan ilk tarağı, genellikle de en çok yorum alanı satın alırız. Ancak kargo gelip de o yeni tarağı kedinizin sırtına ilk sürttüğünüzde, kedinizin aniden tıslayıp kaçması veya o tarağın tek bir tüy bile toplamaması büyük bir hayal kırıklığı yaratır.
Çünkü kedi tüyü bakımı, “Tek bir tarak her kediye uyar” mantığıyla işlemez. Tıpkı bizim saç tiplerimizin farklı olması gibi, kedilerin de tüy uzunlukları, astar tüy yoğunlukları ve cilt hassasiyetleri birbirinden tamamen farklıdır. Yanlış tarak seçimi sadece paranızı çöpe atmanıza neden olmakla kalmaz; kedinizin derisini çizebilir, tüy bakımını onun için bir işkenceye dönüştürebilir ve aranızdaki güven bağını zedeleyebilir.
İşte elektrik süpürgenizin mesaisini yarı yarıya düşürecek, kedinizin derisini çizmeyen o doğru tarak seçimleri ve tüy yutma krizlerini içeriden çözecek hayat kurtaran tavsiyeler.
İçindekiler
Kısa Tüy ve Uzun Tüy Farkı: Tarağınız Kedinizi Çiziyor Olabilir
Tarak seçimine geçmeden önce kedinizin kürk yapısını tanımanız gerekir. Kedilerin kürkleri genellikle iki tabakadan oluşur: Dışarıdan gördüğümüz renkli “üst tüyler” ve asıl dökülerek evi batıran, deriye yakın o yumuşacık, pamuksu “astar tüyler”.
Eğer evinizde Tekir, Siyam veya British Shorthair gibi kısa tüylü bir kedi varsa, bu kedilerin derisi tarak darbelerine karşı çok daha savunmasızdır. Sert ve sivri uçlu metal fırçaları bu kedilerde sertçe kullanmak, derilerinde görünmez mikro çizikler oluşturur. Kedi taraktan nefret etmeye başlar ve tarağı gördüğü an masanın altına saklanır.
Ancak evinizde Persian (İran), Maine Coon [1] veya uzun tüylü bir melez varsa, bu kez de yüzeysel taraklar hiçbir işe yaramaz. Uzun tüylü kedilerde astar tüyler düğümlenmeye (keçelenmeye) çok müsaittir. Seçim yaparken uygulamanız gereken en temel güvenlik kuralı şudur: Aldığınız fırçayı önce kendi kolunuzun iç kısmına (hassas derinize) hafifçe bastırarak sürtün. Eğer sizin canınızı yakıyor veya çiziyorsa, kedinizin de canını yakacaktır.
Silikon Eldivenler: Masaj ve Alıştırma Aracı
İnternette videoları en çok dönen, elinize giydiğinizde kedinizin mest olmuş gibi yattığı o avuç içi tırtıklı Silikon Eldivenler, tüy bakım dünyasının en giriş seviyesi ürünleridir. Bu eldivenlerin en büyük avantajı, kedinizin tarandığını hissetmemesidir. Siz sadece onu her zamanki gibi seviyormuşsunuz hissi yaratır. Bu yüzden tarağa karşı aşırı agresif olan, tarak görünce ısıran veya korkan kedileri tüy bakımına alıştırmak için mükemmel bir psikolojik başlangıçtır.
Ancak işin temizlik boyutuna geldiğimizde, silikon eldivenler astar tüylere asla ulaşamaz. Sadece yüzeyde dökülmek üzere olan, zaten kopmuş ve zayıflamış üst tüyleri statik elektrikle toplar. Tüy dökülme mevsiminde evi tüyden kurtarmak için yeterince güçlü değillerdir. Kısa tüylü kedilerin günlük masajı için harikadır ama uzun tüylü bir kedinin düğümlerini açmada tamamen etkisiz kalır.
Çelik Uçlu Fırçalar (Slicker Brush): Günlük Düğüm Açıcılar
Petshop raflarında en sık rastladığımız, kare veya dikdörtgen bir yüzeyin üzerinde yüzlerce ince telin bulunduğu Çelik Uçlu Fırçalar, orta ve uzun tüylü kedilerin olmazsa olmazıdır. Kaliteli olanlarının tel uçlarında deriyi çizmemesi için minik silikon damlacıklar bulunur.
Bu fırçaların asıl görevi, uzun tüylerin arasında oluşmaya başlayan o sert keçe düğümlerini henüz başındayken açmaktır. İnce telleri sayesinde kürkün derinlerine iner ve astar tüylerle üst tüyleri ayırarak kediye rahat bir nefes aldırır. Bu fırçayı kullanırken bilek hareketiniz önemlidir; deriye bastırarak değil, tüyleri yukarı doğru hafifçe havalandırarak (süpürür gibi) kullanmalısınız.
Uzman İpucu: Uzun tüylü kedilerde çelik uçlu fırçayla kaba düğümleri açtıktan sonra, tek sıra dişli klasik metal taraklarla (greyhound comb) son bir kontrol yapmalısınız. Metal tarak, kürkün içinde deriye yakın kalmış görünmez keçelenmeleri bulup açmanın en kesin yoludur.
Astar Tüy Canavarı: Furminator ve Muadilleri
Eğer evdeki tüy sorununu kökünden çözmek istiyorsanız ve tüy dökülme mevsiminin tam ortasındaysanız, sahneye Furminator tarzı astar tüy toplayıcı taraklar çıkar. Bu aletler klasik bir fırça değil, çok ince ve sık metal dişleri olan özel bir tüy kesici/toplayıcı alettir.
Kedinizin sırtından bu tarakla bir kez geçtiğinizde, o dişlerin arasına takılıp gelen devasa ölü astar tüy yumağına inanamazsınız. Evi batıran o görünmez alt tüyleri tek hamlede söküp alır. Ancak bu muazzam gücün çok ciddi kuralları vardır: Furminator asla günlük bir tarak değildir. Tüy dökülme mevsimlerinde haftada bir veya en fazla iki kez, o da çok hafif bastırılarak kullanılmalıdır. Aynı bölgeden defalarca veya sertçe geçerseniz, kedinizin derisinde kellikler yaratabilir ve sağlıklı tüyleri keserek cildini ciddi şekilde tahriş edebilirsiniz. Doğru ve ölçülü kullanıldığında, kedi tüyü krizini bitiren en kesin çözümdür.
İçeriden Gelen Destek: Kusmayı Önleyen Kedi Maltı
Kedinizin tüylerini dışarıdan düzenli tarayarak evinizi kurtardınız, peki ya içerisi? Kediler dilleri zımpara gibi pütürlü olduğu için, yalandıkları sırada kürklerindeki ölü tüyleri koparıp yutarlar. Yutulan bu tüyler midede birikerek sertleşmiş tüy yumaklarına (hairball) dönüşür. Eğer kediniz sık sık öğürüyor veya sosis şeklinde tüy yumakları kusuyorsa, dış bakımı içeriden destekleme vaktiniz gelmiş demektir.
Tüy yumağı kusmalarını önlemenin en sağlıklı ve pratik yolu düzenli Kedi Maltı (Malt Paste) kullanmaktır. Malt macunları, sindirim sistemini yağlayarak midede biriken tüylerin dışkı yoluyla doğal ve acısız bir şekilde atılmasını sağlar. Malt seçerken tüplerin arkasındaki içerik listesine mutlaka bakın. Ucuz maltların ilk sırasında genellikle kedinizin karaciğeri için gizli bir zehir olan “şeker” veya “şurup” bulunur. Şekersiz, malt ekstraktı ve bitkisel yağ oranı yüksek ürünler seçmelisiniz.
Tüketim Hilesi: Haftada 2-3 kez nohut büyüklüğünde vermeniz yeterlidir. Eğer kediniz maltın tadını sevmiyor ve yemeyi reddediyorsa, o nohut büyüklüğündeki maltı doğrudan ön patisinin üzerine veya burnunun ucuna sürün. Kediler vücutlarında yapışkan bir şey kalmasına tahammül edemezler, o maltı saniyeler içinde yalayarak temizleyecek ve mecburen yutacaktır.
Kedinizin tüy yapısına uygun, cildini çizmeyen doğru bir tarak ve içeriden sindirimi rahatlatan şekersiz bir malt macunu sayesinde; tüy dökülme mevsimlerini o meşhur fırtınalarla savaşarak değil, dostunuzun pırıl pırıl olmuş kürkünü okşayarak geçirebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kedi tarağı alırken nelere dikkat edilmeli?
Kedi tarağı seçerken kedinizin tüy uzunluğu ve astar tüy yoğunluğu temel alınmalıdır. Kısa tüylü kediler için deriyi çizmeyen silikon eldivenler uygunken, uzun tüylü kedilerde düğümleri açabilen çelik uçlu (slicker) fırçalar ve tek sıra metal taraklar tercih edilmelidir. Tarak her zaman önce kendi kolunuzun içinde denenmeli, cildinizi çiziyorsa kediye kullanılmamalıdır.
Furminator kedi tarağı her gün kullanılır mı?
Hayır, kesinlikle her gün kullanılmaz. Furminator ve benzeri astar tüy toplayıcı aletler, jilet yapılı çok sık dişlere sahiptir. Her gün veya çok bastırılarak kullanılması kedinin sağlıklı tüylerini de kesmesine, derisinin tahriş olmasına ve kellikler oluşmasına neden olur. Sadece yoğun tüy dökülme mevsimlerinde haftada 1 veya en fazla 2 kez, nazikçe kullanılmalıdır.
Silikon tüy toplama eldiveni işe yarar mı?
Silikon eldivenler, taranmaktan nefret eden agresif kedileri sürece alıştırmak için çok etkilidir çünkü kedi sadece sevildiğini hisseder. Yüzeydeki kopmuş tüyleri statik olarak başarıyla toplar. Ancak astar tüylere ulaşamadığı için yoğun tüy dökülmesi sorununu tek başına çözemez ve uzun tüylü kedilerdeki düğümlenmeleri açamaz.
Kedi maltı (Anti-Hairball) ne işe yarar?
Kediler yalanarak temizlenirken bolca ölü tüy yutarlar. Midede biriken bu tüyler zamanla topaklaşarak öğürmeye ve kusmaya neden olur. Kedi maltı, içerdiği özel yağlar sayesinde sindirim sistemini kayganlaştırır ve yutulan bu tüylerin kusularak değil, dışkı yoluyla doğal ve sağlıklı bir şekilde vücuttan atılmasını sağlar.
Kedim malt yemiyor, ne yapmalıyım?
Eğer kediniz maltın tadını sevmiyor ve tüpten yemeyi reddediyorsa, nohut büyüklüğündeki maltı doğrudan kedinizin ön patisinin üzerine veya burun ucuna sürebilirsiniz. Kediler titiz canlılardır ve kürklerinde yapışkan bir madde kalmasına tahammül edemezler; bu nedenle o maltı mutlaka yalayarak temizleyecek ve yutacaklardır.