Mutfak tezgahında bir şeyler doğrarken veya en sevdiğiniz koltuğa uzanmışken, aniden bacaklarınıza sürtünen ve size dünyanın en aç canlısıymış gibi bakan o iri gözlerle sık sık karşılaşıyorsanız yalnız değilsiniz. Hele ki kediniz kısırlaştırılmışsa ve karın bölgesinde o sağa sola sallanan sevimli ama tehlikeli göbek belirginleşmeye başladıysa, içinizdeki vicdan azabıyla savaşmak her geçen gün zorlaşır. Bir yanda “Kilo vermesi lazım” gerçeği, diğer yanda ise boş mama kabının başında acı acı miyavlayan tüylü dostunuz durur.
Çoğu kedi sahibi bu kilo problemini çözmek için ilk iş olarak petshopa koşup paketlerin üzerinde “Light” veya “Diet” yazan mamalara yönelir. Ancak kedinizin mamasını değiştirmek, sorunun sadece küçük bir kısmını çözer. Doğada günde en az yirmi kez avlanma girişimi yapan, koşup zıplayan bir canlının enerjisini, evdeki yumuşacık bir yatağa ve günde on altı saat uykuya hapsettiğimizde kilo alması kaçınılmazdır.
Eğer kediniz “açık büfe” beslenmeye, yani her acıktığında tepeleme dolu bir kaptan zahmetsizce yemek yemeye alıştıysa, ona diyet mama vermek yerine o yemeğe ulaşma biçimini değiştirmemiz gerekir. Kedinizin mamasını yerken aynı zamanda efor sarf etmesini, zihinsel olarak yorulmasını ve avcılık içgüdülerini tatmin etmesini sağlayacak o eğlenceli beslenme rutinlerine yakından bakalım.
İçindekiler
“Açık Büfe” Hatası ve Kase Psikolojisi
Kediler doğaları gereği gün içinde sık sık ve küçük porsiyonlar halinde beslenirler. Evcil kedilerde yapılan en büyük yanlış, sabah evden çıkarken mama kabını ağzına kadar doldurmaktır. Gün boyu canı sıkılan, yapacak hiçbir aktivite bulamayan bir kedi, sırf vakit geçirmek ve can sıkıntısını gidermek için (tıpkı bizim televizyon karşısında sürekli bir şeyler atıştırmamız gibi) gidip o mamayı yer.
Kısırlaştırma operasyonundan sonra metabolizma hızı yaklaşık yüzde otuz oranında düşer. Düşen metabolizma hızı, can sıkıntısıyla birleşip bir de açık büfe mama sunulduğunda, o tatlı göbeklenmeler hızlıca obeziteye ve eklem rahatsızlıklarına dönüşür. Kedinize gerçekten bir iyilik yapmak istiyorsanız, o sürekli dolu olan standart mama kabını ortadan kaldırarak işe başlamalısınız.
Zeka Kapları (Puzzle Feeder): Avlanma İçgüdüsünü Uyandırmak
Bir kediyi zayıflatmanın ve onu stresten uzaklaştırmanın en doğal yolu, mamasını onun için bir “ödüle” dönüştürmektir. Zeka kapları, içine kuru mama sakladığınız ve kedinizin bunları yiyebilmek için patilerini, aklını ve burnunu kullanmak zorunda kaldığı harika düzeneklerdir.
Avrupa’da kedi davranış uzmanlarının sıklıkla önerdiği Trixie 5-in-1 Fun Board veya Catit Senses Digger gibi modeller, bu konuda evdeki en büyük yardımcınızdır. Bu tarz zeka tahtalarında mamalar dar tüplerin, karmaşık labirentlerin veya kapaklı bölmelerin içine gizlenir. Kediniz o standart kaptan üç dakikada zahmetsizce yutacağı bir avuç mamayı yiyebilmek için, patisini o dar tüplere sokarak mamayı tek tek dışarı çıkarmak zorunda kalır.
Bu durum kediniz için bir eziyet değil, doğasındaki yiyecek arama davranışının birebir taklididir. Öğün süresi uzar, midesine tokluk hissi daha hızlı ulaşır ve bütün halde kusma sorunu ortadan kalkar. En önemlisi de zihinsel olarak inanılmaz bir efor sarf ettiği için o enerjisini sağlıklı bir şekilde atmış olur. Zihinsel yorgunluk, kedilerde fiziksel yorgunluk kadar kalori yaktıran ve onları sakinleştiren güçlü bir araçtır.
Yaş Mama Sevdalıları İçin Yalama Matları (Lick Mat)
Eğer kediniz diyetteyse ve kuru mamadan ziyade haftalık yaş mama veya sıvı ödül öğünlerini büyük bir iştahla, saniyeler içinde yutuyorsa, zeka tahtaları yerine silikon Yalama Matı (Lick Mat) kullanmalısınız.
Üzeri sık tırtıklarla ve labirent desenleriyle kaplı bu esnek matların üzerine yaş mamayı bir kaşıkla iyice ezip yayın. Kediniz o mamayı yiyebilmek için dakikalarca o tırtıkların arasını yalamak zorunda kalacaktır. Yalama eylemi kedilerde endorfin (mutluluk hormonu) salgılatır. Hem azıcık bir yaş mamayla dakikalarca oyalanıp doymuş hisseder hem de yalanma eyleminin verdiği huzurla stresi azalır. Lickimat gibi orijinal markalar veya muadili BPA içermeyen silikon matlar, ıslak öğünlerin porsiyon kontrolü için rakipsizdir.
Otomatik Mama Makineleri: İnsan ve Yemek Bağını Koparmak
Eğer çok yoğun çalışıyorsanız ve gün içinde kedinizin porsiyonlarını azar azar verecek vaktiniz yoksa, ya da kediniz sabahın beşinde yüzünüzü yalayarak sizden mama istiyorsa, evinizin dinamiğini değiştirecek asıl yatırım akıllı bir Otomatik Mama Makinesi (Smart Feeder) olacaktır.
Akıllı mama makineleri, telefonunuzdaki bir uygulama üzerinden kedinizin günlük mama miktarını gramı gramına ayarlamanızı sağlar. Kilo vermesi gereken bir kedi için günlük 50 gram mama verilecekse, makine bunu günde 5 defa, 10’ar gramlık küçük ve sağlıklı porsiyonlar halinde kaba döker.
Ancak bu makinelerin asıl mucizesi porsiyon kontrolü değil, yarattığı “psikolojik” değişimdir. Kediniz bir süre sonra yemek veren kaynağın siz değil, o makine olduğunu öğrenir. Mutfakta peşinizden ağlamayı, gece sizi uyandırmayı veya dolabın önünde beklemeyi bırakır. Acıktığında gidip makinenin başında o mekanik sesi beklemeye başlar. Siz de o masum bakışlara dayanamayıp “Çok azıcık daha vereyim” diyen zaafınıza yenik düşmekten kurtulursunuz; çünkü kontrol tamamen o tutarlı makinenin elindedir.
Mükemmel Döngü: Yemek Öncesi Oyun Rutini
Kedilerin doğadaki kusursuz yaşam döngüsü şu dört adımdan oluşur: Avlan, Yakala, Ye ve Uyu. Evdeki obezite [1] sorununun temelinde bu döngünün kırılması yatar. Kediniz avlanmadan ve yakalamadan doğrudan “Ye ve Uyu” kısmına geçtiği için tembelleşir.
Bu döngüyü evde yeniden kurmak tamamen sizin elinizdedir. Akşamları otomatik mama makinesinin saati gelmeden veya zeka kabına mamayı koymadan hemen önce, bir kedi oltası (tüylü oyuncak) çıkarın. Onu evin içinde koşturun, koltuğun arkasına saklanan avı yakalaması için pusu kurmasına izin verin. On dakikalık tempolu bir oyunun ardından oyuncağı yakalamasına müsaade edin ve tam o anda, o “zafer” hissiyatıyla mamasını verin.
Avını yakaladığını düşünüp mamasını afiyetle (ve yavaşça) yiyen kediniz, yemeğin ardından uzun uzun kendini temizleyecek ve harika bir uykuya dalacaktır. Kedinizin o sevimli göbeğini eritmek için onu aç bırakmanıza veya strese sokmanıza gerek yok. Açık büfe sistemini kaldırıp, onun o avcı karakterine saygı duyan zeka kaplarıyla şekillenmiş bir hayat sunduğunuzda, eskisinden çok daha fit ve mutlu bir ev arkadaşınız olduğunu göreceksiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kedilerde açık büfe beslenme doğru mu?
Hayır, kesinlikle doğru değildir. Mama kabının sürekli ağzına kadar dolu bırakılması (açık büfe beslenme), kedilerin can sıkıntısından sürekli yemek yemesine ve hızla obeziteye sürüklenmesine neden olur. Kediler, kendi metabolizma hızlarına ve kilolarına uygun olarak günlük ölçülmüş porsiyonlarla beslenmelidir.
Kedi zeka kabı (puzzle feeder) ne işe yarar?
Zeka kapları, içine saklanan kuru mamayı kedinin patilerini ve aklını kullanarak çıkarmasını sağlayan düzeneklerdir. Kedinin yeme hızını yavaşlatarak sindirimi kolaylaştırır, bütün kusmayı engeller ve doğasındaki yiyecek arama içgüdüsünü uyararak onu zihinsel olarak yorup sakinleştirir.
Yalama matı (lick mat) kedi için faydalı mı?
Evet, özellikle yaş mama ve sıvı ödüllerin tüketiminde çok faydalıdır. Yaş mamanın tırtıklı silikon mat üzerine ezilerek yayılması, kedinin o mamayı yalayarak yemesini sağlar. Yalanma eylemi kedilerde endorfin (mutluluk hormonu) salgılatarak stresi azaltır ve küçük bir öğünle bile uzun süre oyalanıp doymuş hissetmesini sağlar.
Otomatik kedi mama makinesi kilo vermeye yardımcı olur mu?
Evet, porsiyon kontrolü sağladığı için çok yardımcı olur. Otomatik makineler, kedinizin günlük yemesi gereken mama miktarını sizin yerinize 4-5 küçük öğüne bölerek verir. Kedi, yemeğin sizden değil makineden geldiğini öğrenince mutfakta sizden sürekli mama dilenmeyi bırakır ve beslenme rutini düzene girer.
Kediler yemekten önce mi sonra mı oynatılmalı?
Kediler her zaman yemekten hemen önce oynatılmalıdır. Doğadaki “Avlan, Yakala, Ye ve Uyu” döngüsünü evde taklit etmek kedinin psikolojisi için çok önemlidir. Kedi oltasıyla 10-15 dakika oynatılıp yorulan kedi, “avı” yakaladığını hissettiği an mamasını yer ve ardından kendini temizleyerek huzurlu bir uykuya dalar.