Veterinerinizin tavsiyesiyle veya uzun araştırmalar sonucunda o içerik kalitesi yüksek, yeni mamayı büyük bir hevesle satın aldınız. Paketi açtınız, tertemiz yıkanmış kaba doldurdunuz. Kediniz o tanıdık hışırtıyı duyup koşarak geldi, kaba doğru eğildi, mamayı uzun uzun kokladı… Ve ardından size “Bunu gerçekten yiyeceğimi düşünmüyorsun herhalde?” der gibi küçümseyici bir bakış atıp, mamayı adeta kuma gömüyormuş gibi patisiyle yeri eşeleyerek mutfaktan çıkıp gitti.
Kedi sahiplerinin büyük bir çoğunluğu için bu sahne, tam anlamıyla cüzdanın ve sabrın test edildiği o çaresiz andır. Dolapta ağzı açılmış ve yüzüne bakılmayan kilolarca mama birikirken, kediniz eski mamasını veya o çok sevdiği yaş mamayı alana kadar adeta açlık grevine başlar. Çoğu zaman pes edip eski, belki de daha sağlıksız ama lezzetli olan o mamaya geri dönersiniz.
Aslında kedinizin bu davranışı bir “şımarıklık” veya size yönelik bir kapris değildir. Kedilerin dünyasında yiyecek seçimi tamamen kokuya, dokuya ve binlerce yıllık evrimsel bir güvenlik içgüdüsüne dayanır. Evdeki o bitmek bilmeyen mama savaşlarını bitirecek, çöpe giden paralarınızı kurtaracak ve o inatçı dostunuzu yeni, sağlıklı mamasına ikna edecek pratik çözüm yollarına yakından bakalım.
İçindekiler
Kediler Neden Mama Seçer? (Şımarıklık Değil, Evrim)
Biz insanlar her gün farklı şeyler yemekten keyif alırız, ancak kediler alışkanlıkların ve rutinlerin canlılarıdır. Doğadaki ataları, hayatta kalmak için sadece bildikleri ve güvendikleri avları yemeye programlanmıştır. Önlerine konan tamamen yeni kokulu, farklı şekilli veya farklı ısıdaki bir yiyecek, onların içgüdüsel radarlarında “tehlikeli veya bozuk olabilir” sinyali yakar. Bu duruma yeni şeylerden korkma anlamına gelen “Neofobi” denir [1].
Ayrıca kediler yemeği dilleriyle değil, burunlarıyla tadarlar. Yeni mamanın kokusu eski alıştığı mamadan daha az yoğunsa, kediniz o mamanın yenilebilir bir şey olduğunu bile fark etmeyebilir. İşin içine bir de mamanın ağızda dağılma şekli (kıtır kıtır olması veya yumuşaklığı) ve tanecik boyutu girdiğinde, kedinizin o yeni kaba neden şüpheyle yaklaştığını çok daha iyi anlayabilirsiniz.
Eğer kedinizde ani başlayan bir iştahsızlık, halsizlik veya kilo kaybı yoksa (ki bu durumlar doğrudan veteriner hekim muayenesi gerektirir), sadece yeni mamaya karşı bir direniş varsa, onu bu yeniliğe sabırla hazırlamanız gerekir.
Eski Mamadan Yeni Mamaya Geçiş: Altın 7 Gün Kuralı
Kedi sahiplerinin yaptığı en büyük hata, eski mama bittiği gün paketi açıp kabı tamamen yeni mamayla doldurmaktır. Bu yöntem hem kedinin mamayı reddetmesine hem de –eğer yerse– sindirim sisteminin aniden çökmesine, ishal ve gaz sancılarına neden olur. Kedilerin mide ve bağırsak florası yeni bir proteine alışmak için zamana ihtiyaç duyar. İnatçı bir kediyi yeni mamaya alıştırmanın firesiz çalışan tek yolu “Kademeli Geçiş” kuralıdır.
Bu süreci aceleye getirmeden bir haftaya yaymalısınız:
- İlk 2 Gün: Mama kabının %75’ini eski mamasından, sadece %25’ini yeni mamadan oluşturun. Kediniz bu aşamada yeni taneleri fark etmeyecek veya kokusu eski mamaya karıştığı için itiraz etmeden yiyecektir.
- 3. ve 4. Gün: Oranı yarı yarıya, yani %50 eski ve %50 yeni mama olacak şekilde dengeleyin.
- 5. ve 6. Gün: Artık yeni mamanın hakimiyetini kurma zamanıdır; kabın %75’i yeni, sadece %25’i eski mama olsun.
- 7. Gün: Kediniz artık %100 yeni mamaya geçmiş ve sindirim sistemi bu duruma kusursuzca adapte olmuş olacaktır.
Eğer kediniz çok zeki ve inatçıysa, kabın içindeki eski mamaları tek tek seçip yiyerek yeni mamaları bırakabilir. Bu durumda eski ve yeni mamayı birbirine iyice karıştırarak veya hafifçe ezerek ayrıştırmasını zorlaştırmanız işinizi kolaylaştırır.
İştahsız Kediyi İkna Edecek Doğal Lezzet Hileleri
7 günlük kuralı uyguluyorsunuz ama kediniz hala kaba burun kıvırıyorsa, mamanın “çekiciliğini” artırmanız gerekir. Marketlerde satılan yapay soslar yerine evdeki doğal yöntemlerle onun koku duyusunu hedef alabilirsiniz.
Kediler avlarını vücut sıcaklığında tüketmeye evrimleşmiştir. Kokusu uçmuş soğuk bir kuru mama onlar için iştah kapatıcıdır. Kuru mamanın üzerine bir veya iki yemek kaşığı kadar ılık su veya tuzsuz/soğansız kaynatılmış saf ilikli kemik suyu eklemek, mamanın içindeki hapsolmuş yağların buharlaşarak açığa çıkmasını sağlar. Isınan mamanın havaya yaydığı o yoğun et kokusu, en inatçı kedinin bile iştahını tetikler.
Bir diğer hayat kurtaran yöntem ise kedi çorbaları ve sıvı ödül mamalarıdır. Kedinizin asla hayır diyemediği o sıvı ödül mamasından çok küçük bir miktarı yeni kuru mamasının üzerine gezdirip harmanladığınızda, kuru mama o dayanılmaz sosun kokusunu çeker. Kedi sosu yalarken mecburen kuru mamayı da tüketmeye başlar.
Yaş Mama Bağımlılığı Nasıl Çözülür?
Evinizdeki kriz yeni bir kuru mama değil de, kedinizin sadece yaş mama (konserve) yemek istemesi olabilir. Kuru mamayı protesto edip, siz o konserve kutusunu açana kadar mutfakta acı acı miyavlayan bir yaş mama bağımlınız varsa işiniz biraz daha zordur.
Yaş mama, yoğun kokusuyla kediler için fast-food gibidir. Ancak sadece yaş mamayla beslemek hem diş taşı oluşumunu hızlandırır hem de bütçenizi ciddi şekilde yorar. Bu bağımlılığı kırmak için yaş mamayı aniden kesme taktiği kedilerde işe yaramaz. Köpekler inatlaşıp birkaç gün aç kalabilir; ancak veteriner hekimlerin sıkça uyardığı gibi, bir kedinin 24-48 saatten fazla tamamen aç kalması, karaciğer yağlanması (hepatik lipidoz) adı verilen hayati bir sağlık sorununa yol açabilir. Kedinizle asla açlık inatlaşmasına girmemelisiniz.
Bunun yerine, çok sevdiği yaş mamanın içine her gün artan oranlarda kuru mama ezip karıştırın. Kuru mamanın çıtırlığı yaş mamanın içinde kayboldukça kediniz bunu bir bütün olarak yemeye başlayacaktır. Zamanla yaş mama oranını sadece “lezzet verici bir sos” seviyesine kadar düşürüp ana öğünü tekrar kuru mamaya çevirebilirsiniz.
Aşırı İştahın Bedeli: Hızlı Yeme ve Bütün Kusma Sorunu
İnatçı kediniz yeni mamasını veya yaş mamasını sonunda çok severse, karşınıza tam tersi bir problem çıkabilir: Mamayı çiğnemeden elektrik süpürgesi gibi yutmak.
Özellikle evde birden fazla kedi varsa, aralarındaki rekabet duygusu kedilerin mamalarını kaptırmamak için saniyeler içinde tüketmelerine neden olur. Çiğnenmeden yutulan kuru mamalar midede sıvıyla birleşip aniden şişer ve kediniz yemekten sadece 5-10 dakika sonra mamasını bütün taneler halinde halının ortasına kusar. Bu bir hastalık değil, tamamen mekanik bir “hızlı yeme” refleksidir.
Bu sorunu çözmek için yeme hızını yavaşlatacak zeka kapları (puzzle feeder) veya içine engeller yerleştirilmiş yavaş yeme (slow feeder) kedi kapları kullanmanız gerekir. Kediniz mamayı büyük lokmalar halinde yutmak yerine, patisiyle engellerin arasından tek tek çıkarmak zorunda kalır. Öğün süresi 2 dakikadan 15 dakikaya çıktığında, o can sıkıcı yemek sonrası kusmalarının da bıçak gibi kesildiğini göreceksiniz.
Kedinizin beslenme rutini, aranızdaki en güçlü bağlardan biridir. Onun “şımarık” olduğunu düşünüp sinirlenmek yerine, hassas burnuna ve evrimsel korkularına saygı duyarak, biraz ılık su ve bir haftalık kademeli geçiş sabrıyla aşılamayacak hiçbir mama inadı yoktur.
Sıkça Sorulan Sorular
Kediler neden yeni mamayı yemez ve mama seçer?
Kediler içgüdüsel olarak yeni ve farklı kokan yiyeceklere karşı şüpheci yaklaşırlar; buna neofobi (yenilik korkusu) denir. Yeni mamanın kokusu, tanecik boyutu veya ağızda bıraktığı his alıştıkları rutinden farklıysa, içgüdüsel olarak mamayı güvensiz bulup yemeyi reddedebilirler. Bu bir şımarıklık değil, doğal bir savunma mekanizmasıdır.
Kedi yeni mamaya nasıl alıştırılır (7 Gün Kuralı)?
Kediler yeni mamaya 7 günlük kademeli bir geçişle alıştırılmalıdır. İlk iki gün eski mamanın içine %25 yeni mama, 3. ve 4. gün %50-%50 oranında karışım yapılır. 5. ve 6. gün yeni mama oranı %75’e çıkarılır. 7. gün ise tamamen yeni mamaya geçilir. Bu yöntem hem kedinin mamayı reddetmesini hem de ishal olmasını önler.
Yaş mama bağımlılığı nasıl geçer?
Sadece yaş mama yiyen bir kediyi kuru mamaya alıştırmak için aniden yaş mamayı kesmek ve onu aç bırakmak tehlikelidir. Yaş mamanın içine her gün artan oranda kuru mama ezilerek karıştırılmalıdır. Kedi bu karışıma alıştıkça yaş mama miktarı kademeli olarak azaltılıp sadece bir sos kıvamına getirilmelidir.
İştahsız kedinin mama yemesi için ne katılabilir?
Kuru mamanın kokusunu ve çekiciliğini artırmak için üzerine bir veya iki yemek kaşığı ılık su veya tuzsuz/soğansız kaynatılmış saf ilikli kemik suyu eklenebilir. Isınan mamanın aroması açılarak kedinin iştahını tetikler. Ayrıca kedi çorbaları veya sıvı ödül mamaları da kuru mamaya karıştırılarak kullanılabilir.
Kediler neden mamasını bütün bütün (çiğnemeden) kusar?
Yemekten 5-10 dakika sonra mamanın sindirilmeden, bütün taneler halinde kusulmasının temel nedeni kedinin mamayı çok hızlı ve çiğnemeden yutmasıdır. Midede sıvıyla birleşip aniden şişen mama geri atılır. Bu sorunu çözmek için yeme hızını düşüren engelli yavaş yeme kapları (slow feeder) kullanılmalıdır.